Homilia — Narodowe Święto Niepodległości, wspomnienie św. Marcina z Tours, 11 listopada 2026

Drodzy, przed chwilą usłyszeliśmy o dziesięciu trędowatych. Zanim do nich wrócimy, zatrzymajmy się na chwilę na Rynku Głównym w Krakowie.

Co godzinę z wieży Mariackiej płynie hejnał. Wszyscy znamy legendę: trębacz ostrzegał miasto przed najazdem, a strzała przeszyła mu gardło. Dlatego melodia urywa się w pół nuty. Od wieków Kraków co godzinę przypomina sobie, że czyjaś pieśń może zostać przerwana nagle, bez ostrzeżenia.

W minioną sobotę, krótko po piętnastej, ta legenda stała się rzeczywistością. Dwudziestoczteroletni człowiek wjechał samochodem na Rynek i zaczął strzelać do przypadkowych przechodniów. Zginęło sześć osób: cztery kobiety i dwóch mężczyzn — Polacy, Brytyjczyk, Austriaczka. Kilkanaście zostało rannych. Wcześniej, jak ustaliła prokuratura, zabił we własnym domu rodziców i siostrę.

Dziś świętujemy niepodległość. Ale nie potrafimy świętować tak, jakby nic się nie stało. I dobrze. Bo Ojczyzna to nie tylko flagi i defilady. Ojczyzna to ludzie — także ci, którzy w sobotę nie wrócili do domu.

Sto dwadzieścia trzy sekundy

Wśród rannych są dwaj młodzi policjanci, starsi posterunkowi Jakub Kulik i Artur Morański. Kiedy wszyscy uciekali przed strzałami, oni pobiegli w ich stronę. Pościg trwał sto dwadzieścia trzy sekundy. Jeden z nich, trafiony trzykrotnie, nie przerwał interwencji. Obaj są już wybudzeni ze śpiączki. A najciężej rannemu życie uratowało dwóch chirurgów, którzy akurat jedli obiad z rodzinami w restauracji obok. Odłożyli sztućce i pobiegli.

Zatrzymajmy się przy tej liczbie. Sto dwadzieścia trzy sekundy trwał pościg. Sto dwadzieścia trzy lata trwała niewola, z której Polska wyszła 11 listopada 1918 roku. Ktoś powie: przypadek. Może. Ale ten przypadek coś nam mówi: wolność zawsze ktoś okupił tym, że nie uciekł, tylko pobiegł w stronę niebezpieczeństwa.

I jeszcze jedno. Ci policjanci nie pytali rannych, na kogo głosowali. Chirurdzy nie sprawdzali, kto jaką telewizję ogląda. Na krakowskim bruku nie było lewicy ani prawicy. Był człowiek, który krwawi i człowiek, który pomaga.

Wróćmy do Ewangelii. Dziesięciu trędowatych staje razem z daleka i woła: „Jezusie, Mistrzu, ulituj się nad nami!”. Wśród nich byli Żydzi i Samarytanin. Na co dzień ci ludzie się nie znosili — nie jedli razem, nie modlili się w tych samych miejscach. A jednak choroba ich połączyła. Wspólne cierpienie zburzyło mur.

A potem przychodzi uzdrowienie — i co się dzieje? Rozchodzą się, każdy w swoją stronę. Wraca tylko jeden, ten obcy, Samarytanin, żeby podziękować.

To jest, Drodzy, bardzo polska Ewangelia. Umiemy być razem, kiedy boli. W żałobie narodowej, w czasie powodzi, przy zbiórce na chore dziecko — jesteśmy wspaniali. Ale kiedy rana się zabliźni, rozchodzimy się do swoich okopów. I zapominamy podziękować.

Bo przecież zaledwie tydzień przed krakowską tragedią oglądaliśmy zupełnie inne obrazy. Spór o Trybunał Konstytucyjny. Nocą policja pod gmachem w Warszawie, tłum forsujący bramę, łańcuch przecinany szlifierką. Potem manifestacje w wielu miastach — jedni w obronie prezesa Trybunału, drudzy ze światełkami w obronie sędziów.

Nie jestem tu, żeby rozstrzygać, kto ma rację w sporze prawnym. To nie jest zadanie ambony. Ale chcę powiedzieć o jednym obrazie, który mnie uderzył: po obu stronach barierek powiewały te same biało-czerwone flagi. I po obu stronach stali ludzie przekonani, że bronią Polski.

Święty Paweł w dzisiejszym czytaniu pisze do Tytusa słowa, które brzmią, jakby napisano je wczoraj: przypominaj wiernym, by nikogo nie lżyli, unikali sporów, odznaczali się łagodnością i okazywali każdemu człowiekowi wszelką uprzejmość. I dodaje uczciwie: „Byliśmy bowiem i my niegdyś nierozumni (…), żyjący w złości i zazdrości (…), nienawidzący siebie nawzajem”. Paweł nie pokazuje palcem na innych. Mówi „my”. Nienawiść nie jest problemem tamtych. Jest pokusą każdego z nas.

Kule, które padły w Krakowie, nie wzięły się znikąd. Nienawiść zawsze zaczyna się od słów: od dzielenia ludzi na lepszych i gorszych, na „naszych” i „obcych”. Najpierw ktoś przestaje widzieć w drugim człowieka. Potem już tylko krok do tego, żeby przestać go oszczędzać.

W terapii rodzin mówimy, że słowa nie tylko opisują rzeczywistość — one ją tworzą. Rodzina, w której przy stole mówi się o kimś z pogardą, uczy dzieci pogardy. Naród, w którym politycy, dziennikarze i my wszyscy — w internecie, przy niedzielnym obiedzie — mówimy o sobie nawzajem językiem wojny, w końcu tę wojnę spowoduje. Nie czekajmy, aż ktoś przełoży nasze słowa na naboje.

Płaszcz świętego Marcina

Dziś wspominamy świętego Marcina. Był żołnierzem. Znamy scenę spod bram Amiens: mroźna zima, nagi żebrak, a Marcin bierze miecz i przecina swój płaszcz na pół. Nocą widzi we śnie Chrystusa okrytego tą połową płaszcza, który mówi do aniołów: „Marcin, jeszcze katechumen, okrył mnie tym płaszczem”. To jest żywa Ewangelia o Sądzie: „Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili”.

Zauważcie: Marcin użył miecza. Ale nie po to, żeby ranić — tylko żeby się podzielić. Ten sam miecz może zabijać albo dzielić płaszcz. Ten sam język może ranić albo okrywać.

I jeszcze jedna, mniej znana historia. Kiedy Marcin był już biskupem Tours, cesarz chciał stracić ludzi oskarżonych o herezję. Marcin — choć nie zgadzał się z ich poglądami — pojechał na dwór i prosił, by darować im życie. Bronił ludzi, z którymi się nie zgadzał. Bo wiedział, że prawda nie potrzebuje miecza, a człowiek jest ważniejszy niż spór.

Niepodległość w 1918 roku nie spadła z nieba. Wywalczyli ją ludzie, którzy bardzo się różnili, a nawet szczerze się nie znosili: Piłsudski i Dmowski, Paderewski, Witos, Daszyński, Korfanty. Socjaliści i narodowcy, ludowcy i chadecy. Kłócili się zawzięcie. Ale w godzinie próby umieli stanąć przy jednej sprawie, bo Polska była dla nich ważniejsza niż ich własna racja. Wolność nie urodziła się z jednomyślności. Urodziła się ze współpracy ludzi, którzy myśleli inaczej.

Co możemy zrobić?

Co możemy zrobić my, tu, daleko od Krakowa i od Warszawy?

Po pierwsze: modlitwa i pamięć. Dziś po Komunii pomódlmy się w ciszy za sześcioro zabitych na Rynku, za zamordowaną rodzinę z Ostrowca, za rannych, za policjantów i lekarzy. I za tych, którzy jutro znów włożą mundur, nie wiedząc, co ich czeka.

Po drugie: post od pogardy. Przez najbliższy tydzień — ani jednego obraźliwego słowa o człowieku, który politycznie myśli inaczej niż ja. Ani w rozmowie, ani w komentarzu w internecie. Zanim coś napiszę, zadam sobie jedno pytanie: czy powiedziałbym to temu człowiekowi, gdyby leżał ranny na bruku, a ja klęczałbym przy nim?

Po trzecie: płaszcz Marcina. Pomyśl o jednej osobie — z rodziny, z sąsiedztwa, z pracy — od której dzieli cię polityka. Jeśli będzie okazja, to spróbuj inaczej z nią rozmawiać – nie po to, żeby ją przekonać, ale żeby ją wysłuchać. Zapytaj: „Co jest dla ciebie najważniejsze?”. Bardzo często okaże się, że to, co najważniejsze, jest dla nas takie samo.

I wreszcie po czwarte, jak Samarytanin — wróć, żeby podziękować. Za wolną Polskę. Za tych, którzy biegną w stronę niebezpieczeństwa. I za człowieka „z drugiej strony”, który na swój sposób kocha tę samą Ojczyznę.

Hejnał gra od nowa

Hejnał mariacki urywa się w pół nuty. Ale zwróćcie uwagę: trębacz nigdy nie przestaje grać. Co godzinę wychodzi na wieżę i zaczyna od nowa.

Tak jest z Polską. Nienawiść może przerwać jej pieśń. Ale my możemy ją podjąć — każdego dnia, od nowa. Nie krzykiem z jednej strony barierki, tylko wspólnym oddechem.

Święty Marcinie, naucz nas dzielić płaszcz, a nie ludzi. Panie Jezu, który uzdrowiłeś dziesięciu, ulecz nasz naród z trądu nienawiści i daj nam serce Samarytanina, który wraca, by dziękować. Amen.