Historia parafii
Od pierwszych rozmów o budowie kościoła na Zaodrzu (1982) do konsekracji świątyni (15 października 2000). Dzieje wspólnoty spisane na podstawie kroniki parafialnej. Kliknij wybrany rok, aby przeczytać, co się wtedy wydarzyło.
1982 – pierwsze starania o kościół na Zaodrzu
W pierwszych latach po wojnie zaodrzańska część Opola miała stosunkowo niewielu mieszkańców. Dominowały tu domki kilkurodzinne. Z czasem, gdy zaczęto budować nowe osiedla złożone z wielomieszkaniowych bloków, w szybkim tempie wzrosła liczba ludności w tej części miasta. W konsekwencji zaistniała potrzeba wybudowania w dzielnicy po lewej stronie Odry nowego kościoła. Problem ten mieszkańcy Zaodrza wielokrotnie zgłaszali Ordynariuszowi Opolskiemu, biskupowi Alfonsowi Nossolowi.
Pragnieniem Sufragana Opolskiego, biskupa Wacława Wyciska, było, aby Opole stało się miastem świątyń, których wezwania przypominałyby świętych wywodzących się ze związanego ze Śląskiem rodu Odrowążów – Jacka, Czesława i Bronisławę. Obok budowanego wówczas kościoła św. Jacka projektowano wzniesienie dwóch następnych – kościoła pod wezwaniem błogosławionej Bronisławy w dzielnicy Chabrów i kościoła pod wezwaniem błogosławionego Czesława na Zaodrzu. Pierwsze rozmowy Biskupa Ordynariusza z władzami miasta na temat budowy kościoła na Zaodrzu rozpoczęły się w 1982 roku. Po wyrażeniu wstępnego przyzwolenia wskazano do wyboru trzy miejsca: niewielki plac przy ulicy Koszyka, teren obecnego boiska szkolnego na skrzyżowaniu ulic Niemodlińskiej i Hallera, gdzie wcześniej znajdowało się miejskie wysypisko, oraz obszar podmokłego wyrobiska gliny w pobliżu działek przy obecnej ulicy Hallera. Żadna z propozycji nie była korzystna. Ostatecznie zdecydowano się na wariant trzeci. Inż. arch. Zdzisław Budziński zaproponował zbudowanie okazałego, dwupoziomowego kościoła i opracował projekt architektoniczny budowli. Pomysł wydawał się atrakcyjny, chociaż niewielu wierzyło w powodzenie takiego przedsięwzięcia.
Prace organizacyjne związane z budową rozpoczął ks. Stefan Baldy, proboszcz parafii św. Krzyża w Opolu, której część miała wejść w skład nowej parafii. Teren, na którym miał stanąć kościół, składał się z działek należących do siedmiu właścicieli. Formalności związane z przekwalifikowaniem gruntów na cele budowlane okazały się tak kosztowne, że należności spłacano w ratach. Z myślą o nowej parafii jesienią 1982 roku zakupiono w opolskim „Metalchemie” barak, który tymczasowo zmagazynowano w częściach przy opolskiej katedrze.
1983 – barak i pierwsza Pasterka
W 1983 roku otrzymano wstępną zgodę na ogrodzenie terenu budowy i przygotowanie jego zaplecza. Następnie zapadła decyzja o budowie kościoła pod wezwaniem błogosławionego Czesława. W sierpniu 1983 roku powierzono ks. Janowi Bogackiemu pomoc proboszczowi parafii św. Krzyża w sprawach budowlanych; miał on równocześnie rozpocząć na Zaodrzu organizowanie życia parafialnego. Z czasem stał się samodzielnym koordynatorem inwestycji.
Przy placu budowy 22 grudnia 1983 roku stanął barak – namiastka przyszłego kościoła parafialnego. Oprócz kaplicy znalazły się w nim magazyny, warsztaty, kancelaria i salki do zajęć. Pierwszą Mszą świętą w baraku, którą odprawił ks. Stefan Baldy, była Pasterka 24 grudnia 1983 roku. Zgromadziła się wówczas nadspodziewanie wielka liczba mieszkańców Zaodrza. Władze, zaniepokojone tym faktem, zakazały urządzania nabożeństw w baraku, a Biskup Ordynariusz został wezwany do złożenia wyjaśnień. Był to czas odległy zaledwie o kilka miesięcy od zniesienia stanu wojennego.
1984–1985 – trudne początki budowy
Ostatecznie 6 stycznia 1984 roku zezwolono na odprawianie najpierw jednej, a później dwóch Mszy świętych w niedziele i święta. Początki budowy były wyjątkowo trudne: bagnisty teren wymagał głębokich wykopów w błocie, wielokrotnego układania betonowych płyt, utwardzania gruzem i zalewania betonem. W 1984 roku do pracy w tworzącej się parafii przybył pierwszy wikariusz – ks. Marcin Michalski. W tymże roku wymieniono błotnisty grunt wokół powstającej budowli na piasek i żwir i położono około tysiąca płyt drogowych.
24 czerwca 1985 roku gościł na Zaodrzu bp Antoni Adamiuk. Przewodniczył Mszy świętej odprawianej przy symbolicznej bramie wiodącej do przyszłego kościoła i poświęcił budowę. Drugim pomocnikiem ks. Jana Bogackiego został ks. Werner Skworcz. Wszyscy trzej księża zamieszkali w domu przy ulicy Domańskiego 5a, naprzeciw kościoła św. Michała Archanioła w Półwsi. W plebanii, budowanej równocześnie z kościołem, można było zamieszkać dopiero w lutym 1992 roku.
1989 – erygowanie parafii
Parafia pod wezwaniem błogosławionego Czesława w Opolu została oficjalnie erygowana 26 sierpnia 1989 roku. W tym dniu ks. Wojciech Skrobocz, dziekan dekanatu opolskiego, na mocy mandatu bpa Alfonsa Nossola dokonał kanonicznego wprowadzenia ks. Jana Bogackiego na urząd proboszcza. Nowa parafia objęła obszar Zaodrza ograniczony od wschodu Kanałem Ulgi, od zachodu przejazdem kolejowym przy ulicy Niemodlińskiej, od południa torem kolejowym linii Opole Główne – Opole Zachód, a od północy koszarami wojskowymi, które zaliczono do jej terytorium.
1990–1991 – pierwsze bierzmowanie, rodzą się wspólnoty
Kolejnymi współpracownikami proboszcza byli wikariusze: ks. Krzysztof Świtała, ks. Rafał Pawliczek, ks. Krzysztof Matysek i ks. Piotr Nawrath. Po raz pierwszy sakramentu bierzmowania udzielił bp Gerard Kusz 21 kwietnia 1990 roku – zebrało się tak wielu parafian, że uroczystość musiała odbyć się na zewnątrz baraku. Do pierwszej Komunii świętej 6 maja tego roku przystąpiło 67 dzieci. Pierwsza procesja Bożego Ciała, 14 czerwca, podążała ulicami Spacerową, Świerczewskiego (obecnie Hallera), Domańskiego i Niemodlińską.
W styczniu 1991 roku, z inicjatywy ks. Rafała Pawliczka, wprowadzono cotygodniową nowennę do Matki Bożej Nieustającej Pomocy. 22 marca 1991 roku bp Jan Bagiński poświęcił krzyże przeznaczone dla szkół na terenie parafii – była to pierwsza uroczystość w otwartych murach wznoszonego kościoła. Przy powstającej świątyni tworzyły się ruchy modlitewne: w 1986 roku grupa maryjna dziewcząt, w 1987 grupa szensztacka, w 1990 ruch neokatechumenalny, w 1991 Legion Maryi. W 1991 roku kilka osób chętnych do niesienia pomocy potrzebującym stworzyło zalążek Parafialnego Zespołu „Caritas”, nazywając siebie grupą „Pomocy wzajemnej”. Równocześnie doprowadzono gaz, energię elektryczną i ciepłą wodę z sieci miejskiej oraz wykonano kanalizację.
1992 – nowy proboszcz i Pasterka w dolnym kościele
W grudniu 1991 roku ks. Jan Bogacki, ze względu na zły stan zdrowia, złożył rezygnację z funkcji proboszcza. Mszę świętą pożegnalną odprawił 7 lutego 1992 roku, a następnego dnia został proboszczem parafii bł. Czesława w Gorażdżach. Nastąpiła zamiana duszpasterzy obu parafii noszących to samo wezwanie: 9 lutego 1992 roku przybył z Gorażdży ks. Stanisław Dworzak. Kanonicznego wprowadzenia go na urząd proboszcza dokonał 26 kwietnia dziekan dekanatu Opole-Szczepanowice, ks. Jerzy Wybraniec.
Mieszkańcy Zaodrza coraz bardziej utożsamiali się z nową parafią – pracowali przy budowie osobiście i wspierali dzieło finansowo. Wyrazem ich troski była nowenna złożona z dziewięciu modlitewnych pielgrzymek (od października 1991 do czerwca 1992), której inicjatorką była Aniela Górzna. Pierwsze rekolekcje parafia przeżywała 5–8 marca 1992 roku; prowadził je opiekun grobu bł. Czesława, dominikanin o. Roman Bakalarz. W marcu 1992 roku nowy proboszcz powołał Radę Budowy złożoną ze specjalistów różnych dziedzin, a wkrótce przy parafii powstała Fundacja „Centrum Sakralno-Młodzieżowe” (CSM), gromadząca środki na budowę kościoła.
W listopadzie 1992 roku rozpoczęto montowanie stalowej konstrukcji dachu. W przyziemnej części budowli przygotowano tymczasową kaplicę, gdyż barak nie mógł już pomieścić parafian. Z pomocą przyszli uczniowie Zespołu Szkół Zawodowych im. Gzowskiego, którzy wykonywali sufit i tynkowali ściany. Pierwszą Mszą świętą w tzw. dolnym kościele była Pasterka 24 grudnia 1992 roku; następnego dnia świąteczną Eucharystię celebrował tam bp Alfons Nossol.
1993–1995 – kamień węgielny
Jesienią 1993 roku konstrukcję dachu pokryto deskami i papą, a w dolnej części kościoła przygotowano kolejne salki; po dwóch latach otwarto tam parafialną bibliotekę i czytelnię. W niedzielę 10 lipca 1994 roku, podczas odpustowej Mszy świętej pod przewodnictwem bpa Antoniego Adamiuka, wmurowano kamień węgielny w ścianę prezbiterium. W baraku umieszczono biuro Fundacji CSM, biuro budowy i księgarnię katolicką oraz pomieszczenia dla Zespołu „Caritas” i Biura Radia Maryja. W 1995 roku w ramach Fundacji CSM powstał Klub Młodzieżowy „Arka”. Latem 1995 roku porządkowano plac kościelny z pomocą parafian i żołnierzy z pobliskich koszar. W 1996 roku kościół pokryto blachą.
1996 – nawiedzenie Matki Bożej
Szczególnie pamiętnym wydarzeniem było nawiedzenie parafii przez Matkę Bożą w kopii Jasnogórskiego Obrazu w dniach 25–26 czerwca 1996 roku. Główne uroczystości odbyły się w górnej części kościoła, która odtąd stała się miejscem niemal wszystkich nabożeństw. Gośćmi byli bp Alfons Nossol oraz dwaj amerykańscy biskupi – John Yanta z San Antonio i Charles Grahmann z Dallas. Na rozpoczęcie uroczystości kilkudziesięcioosobowa grupa mężczyzn z Zaodrza odśpiewała Bogurodzicę. Wystąpiła orkiestra garnizonowa 10 Sudeckiej Dywizji Zmechanizowanej i kompania honorowa; żołnierze pełnili wartę przy Obrazie przez całą dobę.
Ze względu na obecność jednostek wojskowych na terenie parafii budujący się kościół miał w przyszłości pełnić funkcję kościoła garnizonowego. Po powstaniu Ordynariatu Polowego na Zaodrzu rozpoczął działalność kapelan wojskowy; kapelanami byli kolejno ks. kpt. Zbigniew Dymitruk, ks. mjr Augustyn Rosły i ks. kpt. Henryk Kaczmarek. 8 grudnia 1996 roku garnizon opolski nawiedziła Matka Boża w jasnogórskiej ikonie ozdobionej hetmańskim płaszczem.
1997 – powódź
W roku 1997 Opole nawiedziła powódź. Zaodrze zostało zatopione 10 lipca. Woda całkowicie zrujnowała barak przy placu budowy, wdarła się do piwnic plebanii i zniszczyła pomieszczenia w dolnej części kościoła: kaplicę, zakrystię, sale katechetyczne i bibliotekę. Proboszcz i kilku mężczyzn przenosili szaty liturgiczne i książki do górnej części kościoła, brnąc w szybko przybierającej wodzie. 12 lipca w górnym kościele, który ocalał dzięki swojemu położeniu, odprawiono Mszę świętą dla garstki parafian – pozostali, odcięci wodą, nie mogli przybyć. Przez pewien czas księża przepływali łódką między plebanią a kościołem. 14 i 26 lipca parafię odwiedziło Radio Maryja. Wielką ofiarnością odznaczyli się członkowie Parafialnego Zespołu „Caritas”, niosąc wsparcie poszkodowanym.
1997–1999 – odbudowa i ostatnie prace przed konsekracją
Po powodzi na pewien czas wstrzymano prace budowlane, by naprawić szkody. W pierwszej kolejności urządzono boczną kaplicę we wschodniej części górnego kościoła; oddano ją do użytku 1 listopada 1998 roku. Równocześnie w zasadniczej części świątyni wstawiano okna. Mimo niedogodności – braku ogrzewania i kompletu okien – życie parafialne rozwijało się. Przedstawiciele grup modlitewnych i apostolskich w sposób naturalny zaczęli stanowić Radę Parafialną: Zespół „Caritas”, Stowarzyszenie Rodzin Katolickich, Kościół Domowy, Legion Maryi, Żywy Różaniec, Kapłańska Wspólnota Osób Świeckich, grupy szensztackie, Biuro Radia Maryja, Apostolstwo Dobrej Śmierci, Fundacja CSM i Liturgiczna Służba Ołtarza.
Od 1997 roku, za sprawą Parafialnego Koła Stowarzyszenia Rodzin Katolickich, 11 listopada odbywały się uroczyste nabożeństwa w intencji Ojczyzny. 23 maja 1999 roku parafia obchodziła 55. rocznicę bitwy o Monte Cassino – Mszy świętej polowej przewodniczył bp Jan Kopiec, a na zewnętrznej ścianie kościoła odsłonięto tablicę poświęconą żołnierzom 16 Lwowskiego Batalionu Strzelców, ufundowaną przez weteranów – plutonowych Ferdynanda Nowickiego i Stanisława Rosińskiego.
Proboszczowi pomagali wikariusze – najpierw trzej, a od 1994 roku czterej: ks. Bogdan Ganczarski i ks. Adam Kryczka (1993), ks. Mirosław Lipowicz i ks. Tadeusz Oślizło (1994), ks. Grzegorz Poźniak (1996), ks. Rafał Cudok i ks. Krystian Giemza (1997), ks. Bernard Mocia i ks. Jarosław Król (1998), ks. Jan Wolnik i ks. Dariusz Lechowicz (2000). Przez pewien czas posługiwał także ks. Krystian Worbs. W katechezie pomagały siostry ze Zgromadzenia Sióstr de Notre Dame oraz świeccy katecheci. Każdego roku grupa z Zaodrza podążała w Opolskiej Pieszej Pielgrzymce na Jasną Górę.
Pierwszym kapłanem, który wyszedł z parafii, jest ks. Arkadiusz Szyda (prymicje w 1998 roku). Nadzwyczajnymi szafarzami Komunii świętej zostali Jan Agatowski, Fryderyk Sęk i Bogdan Radziewicz. Funkcję kościelnych pełnili kolejno Jerzy Lubak, Franciszek Pietrzewski, Józef Kazin i Bronisław Łukaszun. Rozwijało się życie muzyczne: przy organach zasiadali Hubert Prochta, Bronisław Wilk, Józef Chudala, Agata Kubal, Agnieszka Mostowska i Alicja Szwarcbach; rozwijał swój repertuar chór parafialny, tworzyła się orkiestra dęta. Od 1992 roku wydawano cotygodniowe pisemko „Głos Bł. Czesława” – do dnia konsekracji ukazało się 447 numerów, a nakład wzrósł z 250 do około 800 egzemplarzy (w okresie świątecznym ponad 1200).
W ostatnich miesiącach przed konsekracją trwały wytężone prace wykończeniowe: uporządkowano teren wokół kościoła, wykonano sufit, ogrzewanie podłogowe i posadzkę. Ustawiono nowy ołtarz, ambonkę i chrzcielnicę z kamienia z Gierałcic. W centralnym miejscu prezbiterium umieszczono figurę Chrystusa Zmartwychwstałego, a poniżej tabernakulum, którego kształt – przypominający świetlistą kulę – nawiązuje do symboliki bł. Czesława; zaprojektował je i wykonał art. plastyk Eugeniusz Olechowski. Ukończenie budowy stało się możliwe dzięki ofiarności parafian, licznym sponsorom, firmom, jednostkom wojskowym, parafiom patronującym budowie oraz Polakom z zagranicy – z Polskich Misji Katolickich w Karlsruhe, Milford i Montpellier. Inż. arch. Zdzisław Budziński nieodpłatnie opracował projekt kościoła oraz ołtarza, ambonki i chrzcielnicy.
2000 – konsekracja kościoła
Dzięki Bożej Opatrzności i pomocy wielu ludzi dobrej woli możliwe było ukończenie budowy kościoła pod wezwaniem błogosławionego Czesława w Opolu. Konsekracja świątyni odbyła się 15 października 2000 roku.