Pięć twarzy małżeństwa – co buduje, a co osłabia więź

Małżeństwo to nie tylko dwie osoby, które mieszkają pod jednym dachem. To przede wszystkim relacja – coś, co żyje, rośnie, czasem słabnie i znów może się odrodzić. Kultura, w której dziś żyjemy, mocno odciska się na tej relacji: daje nowe możliwości, ale stawia też nowe wymagania.

Partnerstwo – nie jednorazowa umowa, ale codzienna praca

Jeszcze pokolenie czy dwa temu w wielu domach dominował model tradycyjny, w którym decydował przede wszystkim mąż. Dziś większość młodych małżonków wybiera model partnerski. Partnerstwo nie jest jednak łatwiejsze – jest trudniejsze. Dwie różne osoby, z własnymi pragnieniami i talentami, mają razem budować wspólne życie, nie gubiąc przy tym siebie.

Tego nie da się ustalić raz na zawsze, w dniu ślubu. Zmieniają się warunki życia, przychodzą dzieci, praca, choroba, starość. Dlatego małżonkowie wciąż na nowo muszą się uzgadniać. Gdy przestają rozmawiać, w miejsce partnerstwa po cichu wchodzi przyzwyczajenie, obowiązek albo podporządkowanie.

Pięć twarzy małżeństwa

Badacze opisują kilka typów relacji małżeńskiej. Warto je znać, bo pomagają uczciwie zapytać: gdzie jesteśmy my?

• Związek wygasły – uczucie z czasem zgasło; każde żyje swoim życiem, a wspólny czas to już tylko obowiązki.
• Związek nawykowo-konfliktowy – nieustanne napięcie i kłótnie, w których nikt nie potrafi usłyszeć drugiej strony.
• Związek utylitarny – wygodny układ, w którym od początku zabrakło prawdziwego zaangażowania serca.
• Związek żywy – silna więź, chęć bycia razem, a spory szybko się wyjaśniają i nawet zbliżają do siebie.
• Związek zupełny – wszystko robione razem; piękne, choć grozi zamknięciem się na innych ludzi.

Żaden z tych opisów nie jest wyrokiem. Związek, który przygasł, może znów stać się żywy – jeśli małżonkowie zechcą o niego zawalczyć.

Rozmowa, która naprawdę łączy

Problemy z komunikacją to najczęstsza przyczyna, którą wymieniają małżonkowie przeżywający kryzys. Dobry dialog ma dwa filary: przejrzystość – pokazanie drugiemu siebie w prawdzie: co mnie cieszy, czego się boję, na co liczę – oraz zrozumienie, czyli wysiłek, by naprawdę wczuć się we współmałżonka.

Bardzo pomaga też coś, co psychologowie nazywają metakomunikacją – rozmowa o samej rozmowie. Zdanie: „Mam wrażenie, że źle się zrozumieliśmy – co chciałeś mi powiedzieć?” potrafi rozładować napięcie, zanim zamieni się w kłótnię.

Konflikt nie musi niszczyć

Kłótnia zwykle zaczyna się od rozczarowania: zawiedzionych oczekiwań, poczucia, że nie jestem rozumiany. Jeśli nikt tego nie nazwie, pojawiają się ucieczki – w milczenie, w pracę, w telefon, czasem w coś gorszego.

A jednak konflikt może być budujący. Gdy spieramy się o to, jak coś zrobić, a nie o to, kim jesteśmy dla siebie – możemy wyjść z niego bliżej siebie niż przedtem. Sposób przeżywania konfliktów jest jak papierek lakmusowy: pokazuje, jak żywy i dojrzały jest związek.

Wierność – trwanie przy prawdzie

W języku polskim słowo „wierny” ma ten sam źródłosłów co „wiara”, a dawniej wiara oznaczała także prawdę. Wierny jest więc ten, kto trwa przy prawdzie, którą raz wybrał i którą przyrzekł. Wierność nie jest ślepym przyzwyczajeniem – to świadoma, codziennie odnawiana decyzja.

Zdrada nie zaczyna się od jednego czynu. Często poprzedza ją powolne wygasanie miłości, brak rozmowy, niezaspokojone potrzeby. Dlatego troska o wierność to przede wszystkim troska o codzienną bliskość.

Dojrzałość i empatia

Małżeństwo jest zawsze „sumą” dwóch osób. Wiele zależy więc od dojrzałości każdego z małżonków: od umiejętności realistycznego patrzenia na siebie i drugiego, panowania nad emocjami, brania odpowiedzialności za swoje wybory, zdolności do kompromisu i dawania – a nie tylko brania.

Szczególnym darem jest empatia – umiejętność spojrzenia na sprawy oczami współmałżonka i współodczuwania z nim. Dobra wiadomość: empatii można się uczyć. Wystarczy codziennie próbować wejść w sytuację drugiej osoby i zapytać siebie: co ona teraz czuje?

Samotność we dwoje

Wielu ludzi szuka w małżeństwie lekarstwa na samotność. To naturalne – ale gdy oczekiwania są nierealistyczne, małżeństwo może stać się źródłem jeszcze większego osamotnienia. Często nosimy w sobie rany i przyzwyczajenia wyniesione z domu rodzinnego, których nie potrafimy nazwać.

Jest też samotność dobra: chwila ciszy, modlitwy, refleksji. Pozwala nabrać dystansu, lepiej zrozumieć siebie i z nową siłą wrócić do bliskich. Zdrowe małżeństwo potrzebuje i bliskości, i odrobiny takiej przestrzeni.

Na drogę

Nie ma małżeństw bez trudności. Są małżeństwa, które nie przestają szukać drogi do siebie – i do Boga, który je złączył. Może dziś warto usiąść razem przy herbacie i zapytać się nawzajem: jak nam jest ze sobą? czego potrzebujesz ode mnie?

Jeśli czujecie, że sami nie dajecie rady – nie czekajcie, aż „samo przejdzie”. Porozmawiajcie z kapłanem albo poszukajcie pomocy specjalisty od terapii małżeńskiej. Termin rozmowy z kapłanem można umówić w kancelarii: tel. 77 474 69 71. Więcej podpowiedzi znajdziecie na stronie Rodziny → Trudne sytuacje w rodzinie.

„Miłość cierpliwa jest, łaskawa jest (…). Wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, we wszystkim pokłada nadzieję, wszystko przetrzyma” (1 Kor 13, 4.7).

Wpis powstał na podstawie artykułu ks. Pawła Landwójtowicza „Wybrane cechy współczesnej relacji małżeńskiej w kulturze zachodnioeuropejskiej”.